18 lipca, 2024
  • 18 lipca, 2024
Władze lokalne i wybory - Polska konstytucja RP

Władze lokalne w Polsce – cz. I

Przez w 18 marca, 2019 0 2704 Views

Władze lokalne i wybory - Polska konstytucja RPJedną z pięciu głównych zasad Konstytucji RP, określającą podstawy prawne ustroju politycznego Polski, jest zasada wybieranej władzy lokalnej. Zgodnie z tą zasadą, władze lokalne uczestniczą w sprawowaniu władzy w państwie. Mieszkańcy danej jednostki terytorialnej podejmują rozstrzygnięcia w sprawach, które zostały im przekazane w procesie decentralizacji w dwojaki sposób: poprzez wybory i referendum, bądź za pośrednictwem organów, w które została wyposażona dana jednostka samorządu terytorialnego. Organami samorządu sprawującymi władzę i nadzór nad polityką lokalną są rady, które działają na trzech poziomach: gmin, powiatów oraz województw. Ustanawiają one lokalne prawodawstwo, przyjmują budżet i nadzorują jego realizację oraz przyjmują rozporządzenia w sprawie praw własności. Członkowie rad są wybierani w wyborach powszechnych, bezpośrednich, równych i tajnych. Wybory samorządowe mają swoje specyficzne cechy, choć są podobne pod względem procedur do wyborów parlamentarnych. Zasady prawa wyborczego do rad gmin, powiatów i sejmików wojewódzkich są określone w przepisach rangi konstytucyjnej oraz w ordynacji wyborczej.

Uczestnictwo we władzy samorządowi lokalnemu gwarantuje Konstytucja RP. Realizując zasadę subsydiarności Konstytucja zapewnia wspólnotom samorządowym uczestnictwo we własnym imieniu i na własny rachunek w sprawowaniu tejże władzy. Mieszkańcy jednostek zasadniczego podziału terytorialnego uczestniczą pośrednio lub bezpośrednio we władzy. Wola społeczności lokalnej wyrażana jest przez organ przedstawicielski (radę gminy, radę powiatu, sejmik wojewódzki), który ma charakter organu stanowiącego i kontrolnego. Bezpośrednio społeczność lokalna decyduje w trzech przypadkach:

  • wybierając podstawowe organy władzy w drodze wyborów powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym,
  • w sprawie odwołania całej rady lub wójta/burmistrza/prezydenta miasta przed upływem kadencji w drodze referendum,
  • w każdym referendum z inicjatywy rady bądź 1/10 mieszkańców gminy lub powiatu.

Samorządem lokalnym nie są organy władcze, lecz pewna struktura organizacyjna, w której zasadniczą rolę odgrywa ogół jej uczestników (ogół mieszkańców). Władza w samorządzie pochodzi od jego mieszkańców. Podstawowym organem decyzyjnym samorządu są w pewnym sensie zbiorowo wszyscy obywatele, którzy mieszkają na terenie jego działalności. W systemie samorządu terytorialnego mieszkańcy podejmują decyzje w głosowaniu powszechnym (poprzez wybory i referendum) lub za pośrednictwem organów samorządu. Jednakże w codziennym działaniu decyzje w imieniu wspólnoty samorządowej podejmują jej stałe organy. Organami tymi są rady oraz powoływane przez te rady zarządy rad, a także: wójtowie, burmistrzowie, starości, prezydenci miast itp. Rada jest ciałem uchwałodawczym i kontrolnym, natomiast organem wykonawczym samorządu lokalnego jest zarząd (gminy, powiatu, województwa), wybierany przez radę w tajnym głosowaniu. Zarząd (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) pochodzi z wyborów powszechnych, jedynie starosta jest wybierany przez redę. Nadzór państwowy ze względu na kryterium legalności sprawują nad działalnością samorządu lokalnego premier i wojewoda – jako organy nadzoru ogólnego oraz regionalne izby obrachunkowe – jako organy nadzoru finansowego. Wszystkie organy samorządowe mają przyznane i właściwe sobie odpowiednie zdania publiczne (z wyłączeniem tych, które ustawowo są zastrzeżone dla kompetencji administracji rządowej), kompetencje i środki działania oraz środki materialne, które pochodzą głównie z trzech źródeł: z podatków płaconych przez mieszkańców i osoby prowadzące działalność gospodarczą, z dochodów z eksploatacji mienia komunalnego, z subwencji budżetowych. Organy wspólnoty mają też prawo do decydowania w ważnych dla nich sprawach, a ograniczenie swobody ich decyzji musi mieć charakter wyjątkowy.

Przejdź do: Władze lokalne w Polsce – cz. II

akun slot gacor